Actividades 24-25: A Litosfera (parte 2)

 1.Identifica as placas 1,2,3, 4, 5 e 6 .

1. Placa Euroasiática
2. Placa Africana
3. Placa Sudamericana
4. Placa Norteamericana
5. Placa Pacífica
6. Placa de Nazca

2.Fíxate nos límites ou bordes de placas entre 1 e 2 e entre 3 e 6.  Como se chaman estas zonas? que está sucedendo en cada caso?

Chámanse límites converxentes, e sucede o afundimento dunha placa pola outra ou a compresión entre elas. No caso do 1 e 2 chámase subdución e no caso do 3 e 6 prodúcense cordilleiras.

3.Fíxate nos límites ou bordes de placas entre 2 e 3 e entre 5 e 6.  Como se chaman estas zonas? que está sucedendo en cada caso?

Chámanse zonas de actividade sísmica. O que sucede é que as dúas placas choca e ao non ceder, o que crean son terremotos.

4.O océano Atlántico está a medrar 20 cm cada ano. Explica claramente por que ocorre este fenómeno.

5.Tendo en conta o mapa anterior explica a orixe das seguintes illas e cordilleiras:

    a.  Hawai.Cando as placas tectónicas da Terra xuntáronse nun punto quente , creáronse volcáns e estalaron. Lávaa dos volcáns arrefriouse no Océano Pacífico, creando area e capas sobre capas de roca que forman o oito illas de Hawai.

      c.  Mar vermello.orixinouse fai 55 millóns de anos cando tivo lugar a separación entre África e a península ArábigaCuando tivo lugar a separación, a greta que quedou foise enchendo de auga co paso do tempo. É así como este mar comezou a formarse.

      d.  Himalaia.formouse a partir dunha colisión masiva como esta que comezou fai uns 55 millóns de anos. Trinta das montañas máis altas do mundo están na cordilleira do Himalaya. A cima do Everest, de 8.850 metros, é o punto máis alto do planeta.

      e.  Xapón.Formouse grazas á colisión de dúas placas oceánicas que se rixinou un arco de illas. Este proceso foi como resultado da subducción tectónica da placa Filipina e a placa Pacífica debaixo da continentais placa Euroasiática e placa Norteamericana.

Actividade 23: A Litosfera (parte 1)

 1.Que é a Litosfera?

É a capa superficial sólida da Terra, caracterizada pola súa rixidez. Está formada pola cortiza e a zona máis externa do manto, e mantén un equilibrio isostático sobre a astenosfera, unha capa ``plástica´´ que forma parte do manto superior.

2.A litosfera non é unha capa contínua senón que esta rota ou fracturada. Cal pode ser a causa da súa rotura?

Porque a  litosfera está dividida en fragmentos chamados placas litosféricas. Estas poden presentar distintas dimensións que poden variar co tempo chegando mesmo a desaparecer, pero que teñen en común desprazarse na mesma dirección e o mesmo sentido. As placas litosféricas móvense unhas con respecto a outras, impulsadas desde o interior terrestre pola redistribución da calor interna. É xustamente nas zonas de interacción onde se desenvolven os procesos de vulcanismo, sismicidad e creación de relevo.

3.Que é unha placa litosférica?. Indica o nome das principais placas.

É un fragmento de litosfera relativamente ríxido que se move sobre a astenosfera e as princiais placas son : A Placa Africana, a Antártica, a Australiana,a  Euroasiática                       ,a Norteamericana ,a do Pacífico e a Sudamericana.

• 
  

4. Nun modelo simplificado da realidade podemos dicir que a relación que hai entre os bordes de dúas placas que se moven pode ser de tres tipos. Como se chaman e cal é o movemento das placas en cada caso?

O tres tipos de movemento de placas son diverxentes, converxentes e de límites de placas de transformación. A diverxencia ocorre cando dúas placas tectónicas afástanse da outra. Un límite converxente é cando dúas placas chocan. Un límite de placa de transformación prodúcese cando dúas placas deslízanse unha sobre a outra.

Actividade 22: O cambio contínuo da Xeosfera.

 A actividade consistirá en facer un texto que explique (unicamente utilizando as anteriores imaxes) a formación e evolución da Xeosfera.

A formación da xeosfera como a coñecemos actualmente remontase a fai máis de 4.600 millóns de anos a partir dos choques entre planetesimais creados xunto co sistema solar a partir dunha nebulosa que formou o sol e grazas á gravidade formou cúmulos de rochas e gas conformando estes planetesimais.A partir dos choques dos planetesimais, a terra foi crecendo e solidificándose facendo máis grosa a súa corteza e a partir diso formando un único  continente chamado Panxea, debido a que o núcleo da Terra é líquido hai uns movementos creados polos fluxos continuos de magma que se chaman movementos de placas tectónicas as cales sepáranse e chocan unhas coas outras e fixeron que ese gran continente se separase nos seis que coñecemos hoxe en día que son : Asia , Europa , America , Antartida , Oceania e Africa . 

Actividade 21: As dúas caras da Xeosfera

 1.Cal é a composición e o estado do núcleo interno? e do externo?

O núcleo externo, formado por ferro e níquel, é líquido a pesar da presión porque ten un punto de fusión menor que os silicatos do manto. O núcleo interno, pola súa banda, é sólido debido á enorme presión que hai no centro do planeta e está composto por ferro, niquel , azufre e oxiseno.

2.Que relación hai entre a anterior pregunta e o campo magnético do planeta?

O campo magnético é xerado pola electricidade que resulta do movemento de correntes de convección do ferro fundido no núcleo externo da Terra. O núcleo interno de ferro sólido ten uns 5.700 graos de temperatura, pero a presión causada pola forza de gravidade impide que se volva líquido.

3.Que relación hai entre litosfera e codia? 

Mentres a litosfera está en continuo movemento devido ás correntes de convección orixinadas polo núcleo, a codia está rota en anacos chamados placas tectónicas, as cales se moven debio a estas correntes provintes do interior, o que fai que se separen, choquen ou se rocen.

4.Que diferenzas hai en espesor e composición entre a codia continental e a codia oceánica?

A codia oceánica está composta principalmente por rocas basalticas cunha media de 7 quilómetros de espesor, moito máis delgada que a cortiza continental pero cunha densidade maior que esta, con aproximadamente 3 gramos por centímetro cúbico.A codia continental  comprende rocas de composición similar ao granito e aos silicatos, cun espesor medio de 35 km.

5.Na xeosfera hai correntes convectivas, donde e como son?

As correntes de convección obsérvanse no manto da terra. O manto quente vaise xurdindo desde a parte máis profunda, mentres que o manto que se vai arrefriando vaise afundindo, creando una corrente de convección.

Actividade 20: As discontinuidades.

 1.Cal é a diferencia entre as ondas P e S? como hai que interpretalas?

Distínguense dous tipos de ondas sísmicas: as ondas P (primarias), que son as máis rápidas e as súas partículas vibran na mesma dirección ca a onda mediante movementos de compresión e descompresión; e as ondas S (secundarias), cuxa velocidade é menor e as súas partículas vibran perpendicularmente á traxectoria da onda. 

Ademais, como podemos ver neste caso, as ondas P poden atravesar materiales tanto físicos como líquidos. Na discontinuidade de Gutenberg que podemos apreciar a continuación vese claramente aquel cambio: as ondas P diminúen a súa velocidade, pero aínda están presentes.

As ondas S, en cambio, soamente poden atravesar materiais sólidos e físicos, de modo que na discontinuidade antes mencionada non proseguen a súa ruta. 

2.As discontinuidades: que son? que tipos hai? como se interpretan?

As discontinuidades sísmicas son zonas nas que se producen cambios bruscos na velocidade das ondas P e S, así como son os límites entre dúas capas. Deste xeito, existen catro discontinuidades: a de Mohorovic entre corteza e manto, a unha profundidade media duns 35 km; a de 670 km entre manto superior e inferior; a de Gutenberg entre manto e núcleo a uns 2900 km; e finalmente, a de Lehmann a 5100 km.

Con isto, como podemos ver na gráfica a continuación, estas discontinuidades producen un certo descenso da velocidade de ambas ondas. Ó igual que dixemos na pregunta anterior, as ondas P e S sepáranse definitivamente na discontinuidade de Gutenberg, debido ó cambio de material.

Actividade 19: Os métodos de estudo da Xeosfera.

 1.Fai un esquema citando os métodos de estudo da Xeosfera.

2.Compara os métodos directos e indirectos.

En primeiro lugar, os métodos directos permiten observar tanto a estrutura como as propiedades da Terra de maneira directa, como ben indica o seu nome. Por exemplo, o estudo dos minerais e das rochas forma parte deste tipo.

Pola contra, os métodos indirectos conseguen deducir o interior do noso planeta a través do estudo dalgunhas das súas propiedades, como a densidade, o magnetismo, a gravidade, as ondas sísmicas e mesmo analizando os meteoritos que chegan á Terra. Estes últimos permiten coñecer composicións similares ó interior propio da Terra.

3.Cal é o fundamento do método sísmico?

O método sísmico, un dos principais métodos de estudo indirecto, baséase no estudo das ondas sísmicas producidas en terremotos ou por explosións controladas.

4.O estudo de meteoritos tamén pode aportar datos sobre a Xeosfera. Como?

O estudo dos meteoritos resulta ser moi importante, xa que se poden atopar meteoritos silicatados que son máis parecidos ó manto da propia Terra. Nesta mesma línea, os chamados meteoritos metálicos son máis similares ó núcleo do noso planeta, así como outros sufriron procesos moi complexos que fixeron que sexan semellantes á codia terrestre. 

Deste xeito, o estudo tanto dos asteroides como dos meteoritos pode ser de gran axuda á hora de analizar a estrutura do planeta Terra, comparando, pois, os distintos materiais que os conforman.

Actividade 18: A guerra do auga.

 1.Accede a seguinte noticia a guerra do auga e fai un comentario persoal dun mínimo de 6 liñas.

Actualmente a escasez de auga nalguns paises  conlevara a creacion nun futuro  dun gran numero conflictos entre persoas, paises e organizacións , xa que a  utilizamos para practicamente todo. Debido ao cambio climático e ás grandes contaminacións deste medio, a auga empeza a escasear e, xera un motivo de disputa pola supervivencia, xa que sen auga non hai vida como a das prantas ou outros seres vivos. A partir de agora, deberanse tomar medidas para o mantemento da auga e a sua purificación, xa que chegados a un punto, non vai a haber auga para ninguén.

Actividade 17: A dinámica das augas mariñas

 1.En esta actividade tes que explicar brevemente como inflúe cada un dos factores citados anteriormente.

Os factores coma o vento fan un roce constante que arrastra moléculas e xera movementos contrarios.A densidade provoca que os movementos das augas sexan diferentes e teñan distintos movementos. A  salinidade favorece á densidade, xa que fai que a auga teña distintos compoñentes e se comporte distinto. A temperatura fai que a auga cambie de posición, se esta quente sube á superficie e se está fría baixa ás profundidades. A lua e o sol fan que cambien as mareas facendo así distintos movementos de grndes masas de auga. O relevo fai que as correntes mariñas teñan que cambiar de traxectoria.

Actividade 16: As EDAR.

1 Que é a criba? 

 A criba curva utilízase para a separación de sólidos das augas residuais. Estas augas sen tratar bombéanse sobre unha criba curva de alambre trapezoidal, onde as partículas separadas deslizan cara abaixo debido á gravidade, así como a auga que pasou a través abandonou a criba pola salida.

 2 Cales son as principais etapas na depuración das augas? 

Pódense diferenciar diferentes procesos de tratamento da auga, contando cada un cun obxectivo específico segundo a fase de depuración no que se atope. En primeiro lugar atópase o pretratamento. Este é común a todos os tratamentos de auga, xa sexa depuración, potabilización ou desalación, así como o seu obxectivo é evitar que fragmentos grandes como ramas poidan provocar unha avería na planta de tratamento de auga. Nesta etapa sitúase a criba explicada anteriormente. A continuación, o tratamento, ou depuración, primario serve para eliminar os sólidos flotantes e en suspensión, tales como as areas, as graxas e os aceites. O tratamento, ou depuración, secundario componse xeralmente de diferentes tipos de tratamentos biolóxicos da auga, cuxo obxectivo principal é a eliminación da materia orgánica. Finalmente, poderíamos distinguir a un tratamento terciario, que se centra na eliminación de axentes patóxenos, aínda que tamén consegue diminuír sólidos en suspensión e materia orgánica residual. Este tipo de tratamento de depuración da auga atópase altamente recomendado no caso de que se queira reutilizar a auga para o riego de xardíns públicos ou agricultura sen causar ningún risco á saúde humana.

 3 Como se separa a area das graxas que están nela?

 Unha vez feito como se tratan as areas? A area pode ser separada das graxas mediante o desarenado e o desengrasado. Estes procesos consisten en facer pasar a auga por depósitos nos que se consegue, reducindo a velocidade do fluxo da auga, que as areas afúndanse e as graxas floten. Ademais, introdúcense microburbullas de aire para acelerar a flotación das graxas. Con todo, a area bombéase e as graxas extráense da superficie con rasquetas. A continuación, lévase a cabo un lavado de area.

 4Que é a decantación? 

A decantación é unha técnica que permite separar un sólido mesturado heteroxeneamente cun líquido no que é insoluble, ou ben dous líquidos inmiscibles, isto é, que non se poden mesturar homoxeneamente, con densidades diferentes. 

5En que consiste o tratamento biolóxico? 

 Os procesos biolóxicos trátanse do proceso de depuración da auga máis importante pero tamén o máis complexo. Consiste no uso de certas bacterias e microorganismos que se alimentan de substancias orgánicas biodegradables para que limpen as augas de actividade biolóxica. 

 6Por que hai que, logo do tratamento biolóxico, volver a decantar? 

Despois do tratamento biolóxico antes mencionado, pode ser necesario volver a decantar as augas para eliminar nutrintes tales como o nitróxeno e o fósforo. 

 7 Como se obtén e para que serve o biogás?

O biogás trátase dun tipo de biocombustible obtido a través das reaccións químicas efectuadas por bacterias sobre a materia orgánica. Polo tanto, os microorganismos aliméntanse de residuos sólidos en descomposición, xerando así unha serie de gases usados pola sociedade humana. 

Finalmente, o biogás utilízase en caldeiras para producir calor; como combustible para vehículos; en motores ou turbinas para xerar electricidade; purificado para ser introducido en redes de gas natural; ou mesmo como material base para a síntese de metanol, un producto de alto valor agregado.

Actividade 15: Calidade das augas.

1. Comente a gráfica indicando os procesos que se produciron no río e as súas causas (utilice as letras da parte inferior da gráfica como referencia de sucesivos tramos do cauce). 

Como podemos observar na seguinte gráfica, dende a súa orixe, o punto 0, ata o punto A, o río leva a auga limpa. Deste xeito, a cantidade de osíxeno disolto é alta, os sólidos en suspensión son escasos e a Demanda Biolóxica de Osíxeno, a DBO, é baixa. Agora ben, no punto A prodúcese un vertido sen depurar, tratándose probablemente de augas residuais cun alto contido en materia orgánica. Deste xeito, podemos observar que, inmediatamente, aumenta a cantidade de sólidos en suspensión, así como a DBO. A continuación, no punto B practicamente desapareceron os sólidos en suspensión, mais a cantidade de carbono disolto na auga todavía debe de permanecer alta, xa que a DBO aínda é importante e a cantidade de osíxeno é baixa. Finalmente, no punto C, o río recuperou totalmente a calidade da súa auga: o osíxeno disolto volve a ter valores altos, a DBO baixou considerablemente e non hai practicamente sólidos en suspensión. En conclusión, a gráfica pon de manifesto a capacidade de autodepuración dunha corrente fluvial. 

 2. Que é a DBO? Que relación garda a súa variación ó longo do cauce coa variación da concentración de osíxeno? Que ocorre cos sólidos en suspensión ó longo do proceso? 

A DBO, isto é, a Demanda Biolóxica de Osíxeno trátase da cantidade de osíxeno necesaria para oxidar biolóxicamente (dito doutra maneira, para respirar) a materia orgánica contida nun determinado volume de auga. Así, a DBO e a cantidade de osíxeno disolto (OD) atópanse en relación inversa: se aumenta a primeira, necesariamente ten que descender a segunda, así como a segunda soamente pode ser alta se a primeira é baixa e o medio está o suficientemente axitado como para facilitar a disolución do osíxeno. Agora ben, ó longo do cauce, a cantidade de osíxeno é alta ó principio, mais descende bruscamente no punto do vertido, mostrando, pois, que se trata dun vertido cunha alta concentración de materia orgánica. Con todo, recupérase lentamente ata que no punto C alcanza valores similares ós que tiña antes do vertido, indicando así que o proceso de autodepuración rematou. 

 3. Que outros parámetros químicos se miden para determinar a calidade das augas? 

 Para determinar e medir a calidade das augas pódense utilizar outros indicadores tales como o COT, o DQO, o DBO5 ou o pH. Primeiramente, o COT, é dicir, o Carbono Orgánico Total é a concentración de carbono procedente de materia orgánica que se atopa nun determinado volume de auga. A continuación, o DQO, ou Demanda Química de Osíxeno, trátase da cantidade de osíxeno necesaria para oxidar por métodos químicos (sen intervención ningunha da actividade biolóxica) a materia orgánica presente na auga. Por outro lado, o DBO5 é a cantidade de osíxeno necesaria para oxidar biolóxicamente, mediante a respiración aerobia, a materia orgánica contida nun determinado volume de auga, tras cinco días de repouso. E por último, o pH constitúe a acidez da auga, cuxos valores normales deben indicar un medio neutro, estando este próximo a 7. Así, uns valores moi baixos indican un medio ácido que pode conter metais pesados en disolución, mentres que outros valores altos mostran unha actividade descompoñedora, ou mesmo vertidos industriais.

Actividade 14: A auga e vida.

1Que base científica hai para considerala así? (propiedades e a súa relación ca vida)

 A importancia da auga para o ser humano (así como para a vida en xeral) é evidente, observando xa como a porcentaxe de auga no noso corpo case corresponde coas dúas terceiras partes. Neste sentido, está presente nos tecidos corporais, ademais de manifestarse nos órganos vitais. É tamén un elemento fundamental para procesos corporais vitais, polo que podemos dicir que non poderíamos sobrevivir moito máis de tres ou catro días sen beber auga. Con isto, a auga é esencial para o desenvolvemento de procesos orgánicos tales como a dixestión, e mesmo na absorción e eliminación de desechos. Trátase da estrutura do sistema circulatorio, ademais de distribuír nutrintes por todo o noso corpo a través do sangue. Outros dos seus principais beneficios para a vida humana son: mantén a temperatura somática ó eliminar a calor sobrante coa súa salida en forma de transpiración e vapor mediante a pel, alivia a fatiga, evita dores de cabeza e reduce os riscos de problemas cardíacos. Finalmente, a importancia da auga vese non soamente no noso corpo, senón que tamén pode apreciarse a través das actividades realizadas pola sociedade humana. Así, úsase principalmente un 70% na agricultura, un 15% na industria e o outro 15% para o noso uso doméstico, estando todo isto claramente relacionado co noso modo de vida e sobrevivencia.

 2Como se formou a hidrosfera? 

Como dixeramos na actividade anterior (ver actividade 13), aproximadamente 4000 millóns de anos atrás, os volcáns enfriáronse, expulsando así grandes cantidades de vapor de auga, que a súa vez formaron nubes. Ó enfriarse estas mesmas, deron paso á precipitación, ata formar ríos, mares e lagos. Deste xeito, a hidrosfera formouse pola condensación e solidificación do vapor de auga contido na atmosfera primitiva.

 

3 A auga é un recurso vital. Que quere dicir a frase "a auga é un recurso renovable pero limitado". 

Ainda que podamos pensar que a auga é un recurso ilimitado, o certo é que cada vez se trata dun ben máis limitado. A pesar de que a Terra cúbrese cerca dun 71% de auga, o tipo de auga doce esencial para a vida soamente representa un 2.8%. Non obstante, desa última porcentaxe: un 77% atópase en forma de xeo e neve, un 21.3% é a auga doce do subsolo, un 0.69% está nos lagos, ríos, pantanos e outros reservorios, e finalmente, o 0.1% restante é a auga doce das plantas e animales. En resume, soamente arredor dun 22% de auga doce está disponible para o consumo directo. Ademais, cómpre salientar que non toda a auga doce é potable: para que se poda beber, a auga ten que ser potabilizada, id est, ten que sufrir un proceso de eliminación de microorganismos patóxenos e minerais. E por último, outro dos factores que limitan a auga como recurso renovable é o seu uso excesivo, especialmente nos países máis desenvoltos, e comodidades.